top of page

Phẫu thuật ngực dành cho người chuyển giới từ nữ sang nam



💡 Bài viết dựa trên khảo sát thực tế của tổ chức FTM Vietnam Organization và tổng hợp thông tin nhiều tổ chức quốc tế.

Quá trình định giới có bước quan trọng là can thiệp y tế, trong đó với cộng đồng chuyển giới nam, đa phần các bạn sẽ lựa chọn sử dụng hormones và phẫu thuật tạo hình khuôn ngực nam. Đó là phẫu thuật cắt bỏ vú, có nghĩa là loại bỏ mô vú và tạo khuôn ngực nam. Thường thì người trong cộng đồng chuyển giới nam gọi là “phẫu thuật phần trên” hay “tạo hình khuôn ngực”, các bạn quốc tế còn có các từ như “post-op” (dùng cho phẫu thuật nói chung), “top surgery”, “top-op”. Các biến chừng có thể bao gồm việc bạn có sẹo lơn hơn hoặc da bị xệ (tai chó) hoặc bị lệch lên, hoặc có thể là mất cảm giác đầu ngực. Chúng ta sẽ đi tìm hiểu chi tiết về Phẫu thuật tạo hình khuôn ngực nam nhé.




1. Các loại hình phương pháp phẫu thuật ngực


◈ Thường ở Việt Nam chúng ta sẽ giới hạn vào hai loại hình lớn nhất:


Phẫu thuật quanh vùng ti: gồm Periareolar, Round-block hoặc Keyhole.


Keyhole: Rạch một phần dưới ti. Phục hồi làm việc nhẹ sau 2 tuần. Chỉ được làm việc nặng (tập gym, nâng đồ nặng qua đầu) sau 6-8 tuần. Nên hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ.


Periareolar: Phẫu thuật quanh vùng ti. Phục hồi làm việc nhẹ sau 2 tuần. Chỉ được làm việc nặng (tập gym, nâng đồ nặng qua đầu) sau 4-6 tuần. Nên hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ.





Phẫu thuật mổ dưới ngực: Buttonhole, Double Incision, Inverted-T.


Inverted-T: Khoét dưới ngực, thường bác sĩ giỏi sẽ làm vết mổ dưới cơ ngực để hạn chế sẹo. Thu nhỏ ti, dời vị trí, đi kèm vết mổ, giữ lại dây thần kinh để giữ lại cảm giác. Phục hồi làm việc nhẹ sau 2 tuần. Chỉ được làm việc nặng (tập gym, nâng đồ nặng qua đầu) sau 6-8 tuần.


Double Incision: Khoét dưới ngực và đầu ti, dễ mất cảm giác đầu ti. Phục hồi làm việc nhẹ sau 2 tuần. Chỉ được làm việc nặng (tập gym, nâng đồ nặng qua đầu) sau 6-8 tuần.



Phương pháp Buttonhole, có di dời và thu nhỏ ti, vẫn giữ cảm giác cho đầu ti.

Tương tự Double Incision nhưng thu gọn quầng và đầu ti với kĩ thuật phức tạp hơn để giữ lại được cảm giác. Phục hồi làm việc nhẹ sau 2 tuần. Chỉ được làm việc nặng (tập gym, nâng đồ nặng qua đầu) sau 6-8 tuần.



Các bác sĩ thường sẽ hay gọi chung là Keyhole hoặc Double nhưng vẫn có sự khác biệt nhất định giữa những loại hình này (như hình).


Mỹ hiện đã phổ biến thêm loại hình mới là Minimal Scar Top Surgery, được phát triển bởi bác sĩ Elliot Jacobs. Phần mổ là nội soi chỉ gồm một vết nhỏ cạnh ngực và một phần quanh quầng vú, không dời ti, vì vậy kết quả sẹo hậu phẫu dường như là không có, lại còn giữ được cảm giác ở ti, tuy nhiên chỉ mới ứng dụng với ngực nhỏ mà thôi.


Phương pháp Minimal Scar bởi BS. Elliot Jacobs.


◈ Làm thế nào để biết ngực mình dùng phương pháp gì hiệu quả?


Thông thường các bác sĩ hoặc cá nhân sẽ chọn phương pháp phẫu thuật dựa trên độ lớn của ngực và độ đàn hồi co dãn của da:


Ngực nhỏ và có độ đàn hồi tốt – Phương pháp Periareolar hoặc Keyhole Ngực cỡ vừa (cup B) có độ đàn hồi da tốt – Phương pháp Periareolar, Buttonhole, Double Incision hoặc Invered-T.


Ngực hơi to hoặc to hoặc xệ (dù nhỏ) - Phương pháp Buttonhole, Double Incision hoặc Inverted-T Ngực rất to - Buttonhole hoặc Double Incision.


Hãy lưu ý rằng đối với da có độ đàn hồi kém (dễ hoặc đã bị xệ), thường do bó ngực lâu năm, thì chúng ta sẽ không có nhiều lựa chọn phương pháp cho mình và phải phẫu thuật với những loại hình mang lại sẹo to để có hiệu quả tốt nhất và không gây hại cho bản thân.


Ngoài ra cũng có loại hình phẫu thuật sửa hậu phẫu khá phổ biến: Loại bỏ “tai chó”, thu quầng ti, bổ sung mỡ (do lõm), hoặc tạo hình lại khuôn ngực.


Mỗi người đều có một trạng thái khuôn ngực khác nhau, vì vậy đừng tự chẩn đoán và quyết định nhanh chóng phương pháp mình sẽ làm. 

Để đảm bảo kết quả tối ưu, bạn hãy dành thời gian để thảo luận với bác sĩ phẫu thuật của mình về các phương pháp phù hợp với bạn, kích cỡ ngực ra sao, vị trí núm vú mới, các đường rạch như thế nào.



Bác sĩ phẫu thuật cũng sẽ cung cấp cho bạn những hướng dẫn thời gian hồi phục và chăm sóc hậu phẫu phù hợp với cơ thể của bạn, vì mỗi người đều có điều kiện sức khỏe khác nhau, không thể lấy lời khuyên từ người khác áp dụng cho mình được. Điều quan trọng là hãy tuân theo các khuyến cáo của bác sĩ để có kết quả tốt nhất.



◈ “Tai chó” là gì và làm sao để hạn chế?


Phẫu thuật Double Incision và tai chó (phần da dư bên hông ngực).

“Tai chó” là thuật ngữ nói về việc sau phẫu bị da thừa hoặc mỡ thừa dư ra từ đường rạch mổ sau khi phẫu thuật phương pháp Double Incision. Đối với các bạn


Phẫu thuật loại bỏ “tai chó” rất phổ biến, nhất là đối với các bạn hơi thừa cân. Bạn nên tìm hiểu kĩ xem bác sĩ của bạn có bao luôn việc loại bỏ hoặc chỉnh sửa sau phẫu nếu bị “tai chó” hay không. Gần đây nhiều bác sĩ ở nước ngoài đã rạch cho đường mổ dài ra, hoặc mổ thêm phần bên hông ngực để có thể hạn chế tối đa “tai chó”. Ngoài ra bạn có thể giảm cân trước khi phẫu thuật để hạn chế tình trạng này.


◈ Một số mặt tác dụng phụ khác có thể xảy ra:

  • Vị trí của "đinh núi" có thể không đạt tính thẩm mỹ.

  • Ngực có thể không phẳng hoàn toàn (VD: có thể trông giống như đi thu nhỏ ngực hơn là phẫu thuật để có được ngực giống nam giới). Điều này tùy thuộc vào lượng da bỏ đi, các mô mỡ còn lại ở ngực.

  • Nguy cơ mất "đinh núi" do tổn thương từ việc hút mỡ.

  • Nguy cơ tê liệt do hút mỡ.

  • Chưa cắt bỏ hết da thừa gây nhăn, trùng da, tai chó.

  • Da nhăn xung quanh vết mổ (kỹ thuật peri-areolar).

  • Có thể phải kiểm tra khám lại.

  • Nhiều rủi ro thường gặp khác của mọi loại hình phẫu thuật (chảy máu, nhiễm trùng, tử vong (hiếm).



2. Các bác sĩ phẫu thuật và chi phí

◈ Thường phẫu thuật ngực sẽ mất bao nhiêu tiền?

Tùy thuộc vào bác sĩ phẫu thuật, nơi bạn đang ở và phương pháp bạn sẽ phẫu thuật.

  • Hiện ở Việt Nam chi phí phẫu thuật sẽ dao động từ 35 triệu đến 70 triệu (chưa tính tiền ăn uống hoặc thuốc chăm sóc hậu phẫu).

  • Đối với Thái Lan thì khoảng 100 triệu cho đến 200 triệu tùy bệnh viện (đã bao gồm tiền khám, vé máy bay và ăn ở lúc phẫu, chưa tính hậu phẫu).

  • Với các nước như Châu Âu hoặc Mỹ thì giá sẽ dao động từ khoảng 1,500 đô la đến 9,000 đô la (chưa tính vé máy bay ăn ở).


◈ Ai là bác sĩ giỏi phẫu thuật ngực cho FTM giỏi nhất?

Đây là câu hỏi khá phổ biến, dường như là câu đầu tiên khi các bạn tìm hiểu về top-op. Câu trả lời thật ra lại là… không có ai gọi là giỏi “nhất” cả!


Giỏi thế nào, đẹp ra sao đều tùy thuộc vào trải nghiệm của mỗi cá nhân. Mỗi người lại có một thể trạng khác nhau, mà mỗi người thì chỉ phẫu thuật có một lần với một bác sĩ, thì làm sao so sánh cho đúng được? Vì mỗi cá nhân đều khác biệt, và các bác sĩ đều có những kĩ thuật, giá cả, nơi thực hiện, kinh nghiệm, mắt thẩm mỹ rất khác nhau, nên câu hỏi chúng ta đặt ra không phải là “Ai giỏi nhất?” mà là “Ai sẽ phù hợp với nhu cầu của mình nhất?”


◈ Hiện tại VN và Thái Lan có những bệnh viện/bác sĩ nào?


Theo khảo sát của FTM Vietnam Organization, hiện các bác sĩ và bệnh viện ở Thái cũng như Việt Nam đều chưa mang tính hợp pháp trên giấy tờ, vì tính tới thời điểm hiện tại (09.04.2024) thì luật ở Thái cũng như VN chưa có hướng dẫn chi tiết cho việc này. Vì vậy mọi địa điểm nêu ra đều mang tính chất tham khảo.


▸THÁI LAN


▸VIỆT NAM

Hiện các bệnh viện và thẩm mỹ ở Việt Nam đang dùng những lí do khác nhau để thực hiện nhu cầu cho anh em chuyển giới nam: loại bỏ ung thư vú, phẫu thuật thẩm mỹ, phẫu thuật thu gọn vú,… chứ không nói là phẫu thuật chuyển đổi giới tính.

❖ Hà Nội:

  • Bệnh viện Xanh Pôn: chỉ dùng phương pháp quanh vùng ti Giá tham khảo: 30~40,000,000 VND

  • Bệnh viện Việt Đức - Bác sĩ Ngô Hải Sơn: chỉ dùng phương pháp quanh vùng ti Giá tham khảo: chưa rõ

  • Bác sĩ Tú: phương pháp quanh vùng ti lẫn mổ dưới ngực Giá tham khảo: 45~70,000,000 VND

❖ Sài Gòn:

  • Thẩm mỹ viện bác sĩ Tính: phương pháp quanh vùng ti lẫn mổ dưới ngực Giá tham khảo: 35~50,000,000 VND

  • Thẩm mỹ viện Kangnam: phương pháp quanh vùng ti lẫn mổ dưới ngực Giá tham khảo: 40~60,000,000 VND

  • Thẩm mỹ viện bác sĩ Nga: phương pháp quanh vùng ti lẫn mổ dưới ngực Giá tham khảo: 40~65,000,000 VND

  • Thẩm mỹ viện bác sĩ Đôi: chỉ phương pháp quanh vùng ti Giá tham khảo: 30~45,000,000 VND

  • Bệnh viện Đại Học Y Dược: sẽ cập nhật


3. Chuẩn bị trước phẫu thuật

  • Question: Tôi có cần phải dùng T trước khi phẫu thuật không? Answer: **Không, Bộ Tiêu Chuẩn WPATH (dành cho người chuyển giới) không yêu cầu liệu pháp hormones trước khi phẫu thuật ngực, và hiện tại ở Việt Nam trong dự thảo luật cũng không yêu cầu dùng T trước khi phẫu (chỉ áp dụng với người chuyển giới nam).


  • Q: Nếu tôi đang dùng T thì sao? A: **Nếu bạn đang sử dụng hormones, hãy dừng hormones ít nhất 2-4 tuần trước khi phẫu. Tuy nhiên cứ hỏi bác sĩ cho chắc ăn, vì hiện người ta vẫn còn tranh cãi về vấn đề này. Một bên thì cho rằng T sẽ hỗ trợ nhanh chóng lành vết thương, giảm đau, bên còn lại thì cho rằng T sẽ tăng nguy cơ khó đông máu. Vì vậy nếu bạn có nhiều cách khác nhau để giảm đau hoặc giúp vết thương chóng lành ngoài T, thì tốt nhất hãy dừng T trước và sau khi phẫu cho an toàn.


  • Q: Tôi là người hút thuốc, điều này có ảnh hưởng gì đến việc phẫu thuật không? A: Bạn cần dừng hút thuốc ít nhất 2 tuần trước khi phẫu thuật. Có nhiều bác sĩ nếu kĩ tính họ sẽ từ chối nếu biết bạn có hút thuốc, nó có thể ảnh hưởng xấu đến hô hấp trong lúc phẫu thuật, chưa kể sẽ tăng nguy cơ mất cảm giác ở đầu ti, vết thương khó lành hơn. Đối với những người dùng cần sa, bạn có thể đổi sang dạng vape tinh dầu hoặc dạng ăn được, hạn chế hút.


Hãy dừng hút thuốc trước và sau khi phẫu thuật.


  • Q: Tôi 16 tuổi, tôi có phẫu thuật được chưa? A: Hiện trong dự thảo yêu cầu cá nhân phải đủ từ 18 tuổi trở lên mới được phẫu thuật chuyển đổi giới tính.


  • Q: Tôi có cần phải gặp nhà tâm lý trước khi phẫu thuật không? A: Có thể. Có khá nhiều bác sĩ yêu cầu giấy chứng nhận từ chuyên viên tâm lý. Hiện ở một số nước và Thái Lan lân cận thì có yêu cầu tham vấn trước khi phẫu thuật. Trong dự thảo luật hiện tại ở Việt Nam cũng đang có yêu cầu như trên, tuy nhiên ở thời điểm hiện tại thì chưa bác sĩ nào yêu cầu giấy chứng nhận.


  • Q: Ngoài hormones và thuốc lá, tôi còn cần chuẩn bị những gì nữa? A: Hãy ăn uống lành mạnh, cân bằng chế độ ăn, tập thể thao thường xuyên nếu có thể. Khi tập nó sẽ tăng mật độ cơ và sẽ khiến cho bác sĩ dễ dàng xác định cơ, để có thể phẫu thuật sẹo giấu dưới cơ ngực cho bạn. Ngoài ra cũng đừng uống rượu bia hay chất có cồn trong 2 tuần trước khi phẫu thuật, nó có thể gây chứng khó đông máu và dễ tụ máu bầm. Nếu bạn có sử dụng thuốc nào khác vì lí do sức khỏe, hãy thảo luận thêm với bác sĩ phẫu thuật và bác sĩ gây tê. Hãy tham khảo thêm danh sách những thuốc nên tránh dùng trước và sau phẫu thuật http://www.topsurgery.net/resources/top-surgery-medications-to-avoid.htm


  • Q: Nếu tôi bị cảm bệnh trước khi phẫu thuật thì có nên dời lịch lại không? A: Nếu bạn bị cảm hoặc sốt vào gần ngày phẫu thuật, rất có thể bác sĩ sẽ yêu cầu bạn dời ngày phẫu thuật lại. Hãy liên hệ ngay và hỏi bác sĩ, nói chi tiết về tình trạng bệnh của mình để thảo luận ra các giải pháp tốt nhất có thể đem lại cho bạn.


Hãy thảo luận với bác sĩ phẫu thuật nếu bạn bị cảm cúm gần ngày phẫu.

  • Q: Thường tôi cần phải xét nghiệm những gì? A: Trước hết các bạn phải chắc chắn mình đang khỏe mạnh và sức khỏe hoàn toàn ổn, bạn có thể kiểm tra sức khỏe tổng quát trong vòng 6 tháng trước khi quyết định phẫu thuật. Trước giờ phẫu thuật các bạn sẽ được chụp X-Quang phổi, xét nghiệm máu, điện tâm đồ và truyền nước biển. Sau đó các bạn sẽ được đưa vào phòng mổ, gây mê và tiến hành phẫu thuật.


  • Q: Thường quá trình phẫu thuật kéo dài mất bao lâu? A: Thời gian sẽ tùy thuộc vào loại hình phương pháp và bác sĩ phẫu thuật. Nhưng nhìn chung thì phương pháp Double Incision mất khoảng 2-4 tiếng, Peri-Areolar 3-4 tiếng, Keyhole khoảng 1,5-3 tiếng.



4. Chăm sóc hậu phẫu

  • Q: Tôi cần nghỉ làm/nghỉ học bao lâu sau khi phẫu thuật? ▷ A: Đối với việc làm, câu trả lời sẽ tùy thuộc vào công việc bạn đang làm là gì. Nếu bạn làm văn phòng thì 1-2 tuần là có thể đi làm lại, nên là 2 tuần. Nếu công việc đòi hỏi hoạt động nhiều hơn, hoặc nặng hơn (cần dùng nhiều sức), bạn nên nghỉ ngơi từ 4-6 tuần sau phẫu. Đối với đi học thì 1-2 tuần, học thể dục thì 4-6 tuần.


Keyhole. Sài Gòn - VN. 15 ngày sau phẫu thuật.


  • Q: Tôi có cần ngủ lại bệnh viện ngay sau phẫu không? ▷ A: Đa số phẫu thuật thường được thực hiện ở cơ sở ngoại trú, bệnh viện hoặc cơ sở tư nhân (tại VN thì thường ra bệnh viện công) và có thể ở lại ít nhất 1 đêm tại bệnh viện để theo dõi, sau đó bạn có thể quay về khách sạn hoặc chỗ ở hiện tại của mình. Thường chỉ khi bạn có vấn đề đặt biệt về sức khỏe cần theo dõi sát sao thì mới cần ở lại bệnh viện để có thể tiếp ứng kịp thời, ví dụ như chứng máu khó đông, tăng hồng cầu, dị ứng gây tê hoặc tình trạng hô hấp nói chung. Nếu bạn phẫu thuật ngoài thành phố mình ở thì nên ở lại từ 3-5 ngày để bác sĩ có thể theo dõi sau đó (như rút dịch chẳng hạn). Bạn nên đi chung với người có thể chăm sóc vết thương và hỗ trợ bạn những việc vệ sinh cá nhân.


  • Q: Bao lâu thì tôi sẽ được cắt chỉ, và tôi nên chăm sóc ngực như thế nào? ▷ A: Cũng vẫn tùy loại hình phẫu thuật và bác sĩ, có một số nơi nếu hiện đại và dùng chỉ tự hủy thì không cần phải cắt chỉ. Một số khác thì thường trung bình sẽ sau một tuần để cắt chỉ và tháo băng. Mỗi người sẽ có một chỉ định riêng về việc chăm sóc phần vết thương trước khi cắt chỉ, đừng dựa theo kinh nghiệm cá nhân, có một số loại băng dán liên tục không cần thay, hãy cứ nghe theo chỉ dẫn của bác sĩ để có kết quả tốt nhất.

Double Incision. 2 ngày sau cắt chỉ và tháo băng. Vẫn còn thay băng đầu ti hằng ngày đến khi 2 tuần sau mổ

1 năm sau khi phẫu thuật ngực.

  • Q: Khi nào tôi mới có thể nằm nghiêng lại được? ▷ A: Tới lúc đó bạn sẽ biết!


  • Q: Bao lâu thì tôi có thể tập gym hoặc tập thể dục lại? ▷ A: Những hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ thì luôn được khuyến khích, chỉ cần sau phẫu thuật vài ngày, vì nó thúc tiến quá trình lành vết thương nhanh hơn. Còn những hoạt động nặng hơn, bạn nên chờ ít nhất từ 6-8 tuần. Những bạn tập mức độ nặng và phẫu thuật ngực phương pháp Double Incision thì nên lưu ý không tập những bài tập ngực nặng, ít nhất 3 tháng, để tránh tình trạng vết sẹo bị dãn to ra.


  • Q: Khi nào tôi mới được tắm, hoặc ngâm bồn nước nóng? ▷ A: Sau 24 tiếng thật ra bạn có thể tắm được rồi, nhưng chỉ tắm lưng và né phần ngực ra không được để dính nước. Cho tới khi vết thương hoàn toàn lành hẳn và tất cả các vết mài tự rớt ra thì bạn sẽ được vào nước phần ngực. Ngâm bồn nước nóng thì chỉ sau 6-8 tuần nhưng không được ngâm quá lâu. Sau 6 tháng thì bạn có thể ngâm nước nóng bao lâu tùy ý.



◈ Sẹo. Làm thế nào để hạn chế sẹo?


Sẹo là rủi ro trong mọi loại hình phẫu thuật. Ti lệ sẹo sẽ phụ thuộc vào phương pháp, kỹ thuật của bác sỹ phẫu thuật, độ căng của vết mỗ khi lành, gen di truyền của bệnh nhân.

Cơ thể tạo ra sẹo trong quá trình tự chữa lành vết thương. Trong vài tuần đầu sau khi phẫu thuật, collagen sẽ tích lại xung quanh sẹo. Quá trình này tạo ra sẹo nối hoặc sậm màu hơn. Sau quá trình tự chữa lành ban đầu, sẹo sẽ dần trớ nên phẳng và mờ đi trong thời gian vài tháng hoặc vài năm. Tuy nhiên cũng có trường hợp sẹo sẽ vẫn dày và có màu khá đỏ. Đây gọi là chứng sẹo phì đại (hypertrophic scarring) và nó xảy ra ở một số bệnh nhân. Nguyên nhân có thể do di truyền hoặc do vết mổ bị kéo giãn quá mức trong quá trình lành vết thương (VD: do bệnh nhân thường xuyên giơ hai tay cao quá đầu). Hây nói với bác sĩ ngay để có cách giảm thiếu sẹo.



Có rất nhiều cách để có thể giảm tối thiểu vết sẹo, bác sĩ phẫu thuật của bạn sẽ hướng dẫn chi tiết cho bạn việc này. Vết sẹo sẽ được băng lại trong một tuần hoặc hơn sau khi phẫu thuật để hạn chế vết mổ bị dãn to và dài ra. Một số bác sĩ sẽ khuyên bạn dùng băng gạc bó quanh ngực, việc này cũng sẽ hạn chế vết mổ bị dãn. Bạn có thể dùng gel silicon hoặc miếng dán có gel silicon, nó sẽ chữa lành sẹo một cách rất hiệu quả. Hãy bố trí lại đồ đạc trong nhà ở vị trí thấp hơn để hạn chế giơ tay cao qua đầu. Tránh để vết sẹo ra nắng, hãy dùng kem chống nắng cho vết sẹo nếu ra nắng, ít nhất trong 1 năm.


Nếu chứng sẹo phì đại xảy ra, có thể sứ dụng các sản phẩm để bôi như dầu Vitamin E, Mederma, Scar Fade, ScarEase, kem gel silicone, miếng dán silicon (silicone sheeting).


💡 LƯU Ý: những thuốc chữa sẹo này có thể tác dụng với một số người và không tác dụng với số khác.


Nên nhớ rằng sẹo sẽ trông sợ nhất vào khoảng 6 tuần sau khi phẫu thuật, sau đó bắt đầu mờ dần trong các tháng tiếp theo. Nếu bạn có một vùng sẹo gặp vấn đề, bạn nên đến bác sỹ kiểm tra lại.




Tổng hợp và viết bài: Cáo - FTM Vietnam Organization
Nguồn tham khảo:
WPATH SOC 7
 LesKing.com.vn
 Hudson’s FTM Resource Guide
<http://www.topsurgery.net/faq/>
 FTM Vietnam Organization

Comments

bottom of page