Hối hận vì chuyển giới?

“Phải biết quý trọng cơ thể mình đang có, chuyển làm gì để rồi uổng phí cả một đời.”

“Tự nhiên vẫn là tốt nhất.”

“Đừng đánh cược mạng sống của mình như thế rồi hối hận không kịp.”

…

Đây là những ý kiến thường thấy mỗi khi dư luận nhắc đến việc can thiệp y học, đặc biệt là phẫu thuật định giới đối với người chuyển giới. Hơn nữa, không khó để bắt gặp những quan điểm cho rằng có nhiều người “sớm hối hận về quyết định nông nổi của bản thân", ”mong muốn quay lại giới tính ban đầu”, “lại hối hận và muốn…trở lại như cũ" trên các phương tiện truyền thông đại chúng.

Tuy nhiên, người chuyển giới có thật sự hối hận sau khi phẫu thuật không?

Điểm chung của các quan điểm trên là không đưa ra dẫn chứng cụ thể, rõ ràng, thường chỉ đưa ra những nhận định chung chung, mơ hồ là có nhiều người hối hận, mong muốn được quay về với giới tính ban đầu.

Tuy nhiên, tỷ lệ hối hận sau phẫu thuật định giới đã được chứng minh là vô cùng thấp. Mặc dù hiện tại Việt Nam vẫn chưa có khảo sát chính thức về vấn đề này, song theo một nghiên cứu được đăng tải trên Thư viện Y khoa quốc gia Hoa Kỳ (National Library of Medicine), trung bình chỉ có khoảng 1% trong số gần 8000 trẻ vị thành niên và người lớn đến từ 14 quốc gia đã trải qua can thiệp định giới hối hận sau khi can thiệp.

Hiệp hội Chuyên khoa Thế giới về Sức khoẻ Chuyển giới (WPATH) đã đưa ra tỷ lệ hối hận sau phẫu thuật ngực chỉ dao động từ 0 - 4% đối với những người AFAB (có giới tính sinh học là nữ khi mới sinh). Với nhóm AMAB (có giới tính sinh học là nam khi sinh), tỷ lệ hối hận sau khi thực hiện phẫu thuật tạo hình âm đạo là 0 - 8%, đối lập với tỷ lệ cảm thấy hài lòng từ 78 - 100% cũng như tỷ lệ hài lòng với chức năng tình dục sau khi can thiệp dao động từ 75 - 100%. Theo Gender GP, con số này còn thấp hơn nữa khi chỉ có 6 người trong tổng số 1989 người chuyển giới có thực hiện phẫu thuật mong muốn được phẫu thuật đảo ngược hoặc quay trở lại giới tính khi sinh.

Tỷ lệ hối hận sau khi phẫu thuật định giới nhỏ hơn rất nhiều so với các loại hình phẫu thuật phổ biến khác như phẫu thuật thay khớp gối (6 - 30%) nói riêng và các loại hình phẫu thuật nói chung (14,4%).

Với tỷ lệ hài lòng sau phẫu thuật cao như trên, ta có thể dễ dàng thấy được phẫu thuật định giới đem lại rất nhiều lợi ích cho những người có nguyện vọng thực hiện. Lợi ích thiết thực nhất có lẽ nằm ở việc giúp những người chuyển giới có nguyện vọng thay đổi cơ thể được giải tỏa bức bối giới và sống đúng với cơ thể mà họ mong muốn có được. Theo Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ (APA), nghiên cứu chỉ ra rằng, trong khoảng thời gian theo dõi 10 năm, tỷ lệ trị liệu tâm lý giảm 8% mỗi năm kể từ khi những người chuyển giới tham gia khảo sát thực hiện phẫu thuật định giới.

Nghiên cứu khác cũng chỉ ra mối liên hệ giữa phẫu thuật định giới và sức khoẻ tinh thần được cải thiện của người chuyển giới. Những người chuyển giới đã trải qua phẫu thuật định giới có tỷ lệ căng thẳng tâm lý trong tháng trước, tỷ lệ hút thuốc và tỷ lệ có ý định tự sát trong năm trước thấp hơn đáng kể so với những người chuyển giới không phẫu thuật trong phạm vi nghiên cứu này.

Mặc dù điều này không đồng nghĩa với việc tất cả người chuyển giới đều cần trải qua can thiệp y tế, nhất là khi phẫu thuật vì trải nghiệm về giới của mỗi cá nhân là khác nhau, song những bằng chứng nêu trên đã chứng minh cho tính thiết thực và lợi ích của phẫu thuật định giới đối với những người chuyển giới có mong muốn thực hiện loại hình can thiệp này.

“Dù tỷ lệ thấp như vậy thì vẫn còn có những người muốn quay lại giới tính ban đầu. Nếu thế thì chuyển làm gì để rồi lại hối hận.”

Quả đúng là có những người chuyển giới đang trong quá trình hoặc sau khi phẫu thuật can thiệp có nhu cầu quay trở lại giới khi sinh ra. Tuy nhiên, như đã đề cập ở trên, tỷ lệ nhóm người này cực kỳ thấp so với tỷ lệ hài lòng của những người chuyển giới đã phẫu thuật, cũng như thấp hơn tỷ lệ hối hận sau khi thực hiện các loại hình phẫu thuật khác nói chung. Ngoài ra, một điều đáng lưu ý ở đây là nhóm người này không nhất thiết phải là những người đã hối hận vì quyết định đã can thiệp của mình.

Lý do lớn nhất dẫn đến quyết định trên thường là do áp lực đến từ xã hội. Hiểu lầm tai hại rằng một cá nhân phải có can thiệp y học thì mới là người chuyển giới là một trong những yếu tố gây ra áp lực, buộc họ phải can thiệp y khoa để được công nhận, ngay cả khi bản thân chưa sẵn sàng. Không chỉ vậy, định kiến và sự kỳ thị đến từ xã hội khiến họ luôn thấy không được an toàn, kể cả sau khi đã phẫu thuật. Thêm nữa, việc thiếu vắng hành lang pháp lý và các dịch vụ y tế cần thiết hỗ trợ cho những người chuyển giới có nguyện vọng phẫu thuật nói riêng và cộng đồng nói chung cũng tạo áp lực rất lớn lên người chuyển giới trong mọi khía cạnh của cuộc sống.

Thực ra, với bất cứ loại hình phẫu thuật nào, ta đều phải ký vào cam kết phẫu thuật để đảm bảo quyền lợi của bản thân. Điều này đồng nghĩa với việc ta có quyền được lựa chọn để thực hiện những gì phù hợp và có lợi nhất cho chính mình, bao gồm cả việc phẫu thuật định giới nói riêng và can thiệp y học nói chung. Phẫu thuật định giới cần được bình thường hoá như tất cả các loại hình phẫu thuật khác. Đã có rất nhiều nghiên cứu chỉ ra lợi ích của phẫu thuật định giới cũng như tỷ lệ hài lòng sau phẫu thuật cực kỳ cao, giúp xoá bỏ sự bức bối giới đối với những người có nhu cầu được sống trong cơ thể mình mong muốn.

Bên cạnh đó, cũng cần lưu ý rằng, sự tồn tại của những người có mong muốn quay lại với giới tính ban đầu không bao giờ nên được dùng để biện minh cho hành động ngăn cản những can thiệp y tế thiết yếu cho phần lớn cộng đồng người chuyển giới. Thay vào đó, việc cần làm là thiết lập hành lang pháp lý và các dịch vụ y tế cần thiết để hỗ trợ người chuyển giới được hưởng quyền lợi chính đáng của bản thân, hạn chế tối đa tỷ lệ hối hận hậu phẫu vì bất cứ lý do gì. Đồng thời, chúng ta cũng cần tạo ra môi trường an toàn, cởi mở, không định kiến để không bỏ lại bất cứ một ai, nhằm góp phần tạo nên một xã hội bao dung và hòa nhập với tất cả mọi người.